ŚCIANA PAMIĘCI NARODOWEJ „BÓG I OJCZYZNA”

epitafia na ścianie kościoła

W okresie komunizmu kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki stał się ostoją historycznej prawdy, którą ówczesny system totalitarny zatajał. Tablice umieszczane w świątyni i na jej zewnętrznych murach ujawniały celowo ukrywane przez władze zbrodnie, jakich dopuszczał się w czasie II wojny światowej na Polakach Związek Radziecki oraz Niemcy. Kamienne płyty epitafijne zachowujące pamięć o tych, którzy walczyli o wolną Polskę lub zapłacili życiem za swoją polską narodowość, były wówczas jednym z nielicznych publicznie dostępnych i istniejących źródeł prawdziwej historii Polski czasów II wojny światowej.

Ks. prałat Teofil Bogucki przeniósł wszystkie tablice, jakie znajdowały się w różnych miejscach, na zewnętrznych murach kościoła, na jego wschodnią ścianę, od strony ulicy Felińskiego, tworząc w ten sposób ścianę pamięci narodowej – Ścianę Poległych. W górnej części ściany widnieje duży napis: „BÓG I OJCZYZNA”, pod którym umieszczono dedykację: „Wszystkim śp. poległym i pomordowanym w czasie II wojny światowej i Powstania Warszawskiego hołd składają żywi”. Wartę przed ścianą pamięci narodowej pełni dwójka dzieci w hełmach. Jest to rzeźba poświęcona „Najmłodszym żołnierzom Powstania Warszawskiego 1944”, będąca kopią pomnika wykonanego przez powstańczą sanitariuszkę i artystkę rzeźbiarkę Jadwigę Załuską.

Grób bł. ks. J. Popiełuszki

Grób bł. ks. Jerzego Popiełuszki

19 października 1984 ks. Popiełuszko przybył na zaproszenie do parafii w Bydgoszczy , wracając do Warszawy, funkcjonariusze SB go zatrzymali, a następnie został utopiony w zalewie na Wiśle koło Włocławka.

Pogrzeb 3 listopada 1984 zgromadził olbrzymie tłumy i przekształcił się w wielką manifestację.

Popiełuszko został pochowany na terenie kościoła parafialnego św. Stanisława Kostki w Warszawie, na terenie w kształcie niewielkiego kurhanu, pod nagrobkiem w kształcie krzyża. Miejsce to jest ogrodzone kamieniami połączonymi łańcuchem, tworzącymi w kompozycji z nagrobkiem różaniec.

Grób Jerzego Popiełuszki znajduje się na prawo od frontonu kościoła św. Stanisława Kostki w Warszawie. Jest on od lat 80. XX wieku celem licznych pielgrzymek i oficjalnych wizyt, m.in. 14 czerwca 1987 modlił się przy nim papież Jan Paweł II. Na terenie parafii św. Stanisława Kostki w Warszawie znajdują się ponadto: dzwon, pomnik i muzeum (otwarte 16 października 2004) poświęcone pamięci błogosławionego.

Ogłoszenie ks. Jerzego Popiełuszki błogosławionym Kościoła katolickiego odbyło się 6 czerwca 2010 w Warszawie na placu Piłsudskiego.

Wspomnienie bł. Jerzego Popiełuszki obchodzone jest 19 października.

Wnętrze żoliborskiej świątyni

widok na nawę główną

Świątynia żoliborska jest trzynawowa, z dwiema dużymi kaplicami, Matki Bożej i Serca Pana Jezusa. Nawę główną wyznaczają dwa rzędy kolumn. Architektura wnętrza nawiązuje do tradycji romańskich i wczesnochrześcijańskich bazylik, stąd obejście wokółprezbiterium, empory (dzięki nim nawy boczne są dwupoziomowe) i baldachim nad ołtarzem.

Nad ołtarzem zawieszono XVII-wieczny prosty, czarny krzyż z pasyjką z kości słoniowej pochodzący z Francji. Martyrologiczną wymowę prezbiterium podkreślają dwa XVII-wieczne obrazy barokowego malarza ze Śląska Michaela Leopolda Willmana (1630 – 1707) przedstawiające męczeńską śmierć Apostołów: Św. Pawła (po prawej stronie) i Św. Piotra (po lewej stronie).

Dopełnieniem patriotycznego wystroju prezbiterium są witraże zaprojektowane przez Zbigniewa Jezierskiego, przywołujące najważniejsze wydarzenia historii Polski – od chrztu Polski do wyboru Jana Pawła II. Historyczno-religijny wystrój uzupełniajązawieszone na obu balkonach nawy głównej sztandary, m. in.: powstania listopadowego, powstania warszawskiego, powstania kościuszkowskiego, unii Polski z Litwą, powstania legionów, „1863 – 1985 Wolność, Niepodległość,Całość, Solidarność”.

Za prezbiterium, z inicjatywy ks. prałata Teofila Boguckiego, umieszczona została stała wystawa poświęcona pamięci bł. ks. Jerzego Popiełuszki, która ukazuje całe Jego życie, posługę i męczeńską śmierć.

W lewej nawie wielu znajduje się obraz Matki Bożej zwaną Żoliborskiej, której wizerunek jest wierną kopią Cudownego Obrazu Jasnogórskiego. Naprzeciwko, w prawej nawie znajduje się kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa. Przed wejściem do niej wmurowana została niewielka tablica poświęcona „Sacrum Millenium Poloniae 966 – 1966”. W marmurowym ołtarzu, który 23 czerwca 1966 r. konsekrował kard. Stefan Wyszyński rozpoczynając właśnie w żoliborskim kościele obchody Tysiąclecia Chrztu Polski, umieszczono współczesny, dwudziestowieczny obraz Serca Pana Jezusa.

Architektura kościoła św. Stanisława Kostki na Żoliborzu

kościół św. Stanisława Kostki od strony ul. Krasińskiego

Na Żoliborzu znajduje się niezwykła parafia p.w. św. Stanisława Kostki, w której w latach 80 -tych posługiwał męczennik bł. ks. Jerzy Popiełuszko. Dziś w murach świątyni znajduje się Jego sanktuarium, a przy kościele Jego grób. Projekt kościoła św. Stanisława Kostki wykonał znany warszawski architekt inż. Łukasz Wolski (1878 – 1948), twórca koncepcji architektonicznej Bazyliki Serca Jezusowego na Pradze. Zaprojektował kościół zgodnie ze stylem modernistycznym popularnym w budownictwie lat 20. XX wieku, odznaczającym się prostotą dekoracji i funkcjonalnością. W nowoczesną architekturę kościoła wkomponował elementy bazyliki romańskiej (m. in. usytuowanie świątyni na planie krzyża łacińskiego), nawiązując w ten sposób do początków chrześcijaństwa.

Początkowo główne wejście zaprojektowano od ulicy Krasińskiego, ale przeciwko takiemu rozwiązaniu zaprotestował lewicowy i ateistyczny zarząd Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. W celu zażegnania konfliktu elewację frontową z wejściem głównym wybudowano od strony ulicy Kozietulskiego.

wejście do świątyni

Po II wojnie światowej fasadę kościoła zmodernizowano według koncepcji profesora Politechniki Warszawskiej, architekta inż. Edgara Norwertha (1884 – 1950). Podniesiono wówczas wieże, nadając im lekką, ażurową konstrukcję.

Wchodzących do kościoła – pod arkadami przedsionka – wita Anioł Zmartwychwstania, wyrzeźbiony przez Bolesława Syrewicza w 1869 r. Na masywnych dębowych drzwiach prowadzących do wnętrza świątyni widoczne są płaskorzeźby ukazujące sceny z życia św. Stanisława Kostki, patrona kościoła.